September 2005

په افغانستان کې د پخواني شوروي په هغوى پورې اړون د دتاجکستان او اېران دبريالي سياست څلورمه کليزه دوژل شوي په نوم ولمانځل شوه. دنړۍ د دوديزو سياستونو،نژادي اوژبنيز تړاو له مخې پښتانه له ټولونه بدمره اوبدبخته خلک دي په خپل ټول اږده ژوندکې . . . نور

هسې خوله ډېره وخته راپه دې دملي سرودپه اړوند خبرې اورېدل کېدلې چې ګواکي پښتوژبه له خپل ملي برم څخه راوغورځول شوه اوداببولالې چې ګوارې ملي سرودبه پښتوژبه وي ياپه بله ويناله پښتنوڅخه دوړوماشومانوپه څېرخپله برخه اوخوشالي واخيستل شوه اود دوى دغولولوله پاره دنړيوال اوسيمې داېتلافي حکومت دمشرانوله خوامنل شوى ملي سرودکله ورته وروسته اوکله هم بياورته را وړاندې کړل شي اوبياهـــم داسې ځمځمه کېږي چې ګوارې ملــــــي ســـــــرود بــــــه پــــــــــــــه پښـــتـــوژبـــــه کـــــې وي. . . . نور

دخپلو مشرانو قهرمانانو اتلانو رهبرانو مذهبى او قامى لارښودانو په ژوند او کردار ليکل هغوى ستائل او دهغوى په کارنامو فخر کول زمونږ شيوه ده هم دغه وجه ده چې پخپلو مشاهيرو باندې دتيرو شلو کلو راسې ليکل او ددوى په ژوند او کردار رڼااچول او دوى ته دعقيدت پيرزوئنې وړاندې کول خپله منصبى او قلمى فريضه ګڼم په دې لړ کښې دازادۍ دتحريک عظيم مشر او دپښتنو . . . نور

دلوئې حمزه بابا مادى او مرشد حضور باچا خان صاحب به حمزه بابا ته دنيم پښتون قام ذهن وئيلو ملک بابا وائى چې غوث دے او سيدطاهر بخارى صاحب وائى چې ((حمزه بابا فرد دے)) مرادشينوارى ورته دقديم او جديد پښتو ادب په مينځ کښې پل وائى، سمندر خان سمندر ورته دغزل بادشاه وئيلى دى او تقويم الحق کاکاخيل به وې چې حمزه دوخت نه مخکښې پيدا دے. قلندر مومند ورته نابغه او لوګے ميا صيب دبابا پحقله وائى چې : (( فکر ئې احاطه نۀ شى کولے)) سيد جانس باچا او سيد تقى تراب ئې رحمان او خوشحال نه لوئې سړے ګڼى او زما ورور امجد على ورته دپښتنو امام وائى. وزير محمد ګل خان ته به خلقو دپښتو بابا وئيل خو پخپله هغوى به حمزه بابا ته . . . نور

دپير روښان تحريک ديادولو وړ دے چې دمرزا خان انصارى غوندې شاعر ئې پيدا کړو دادبى پنګې بنياد ددغې تحريک نه لګيدلے دے او دغه نۀ ختميدونکې ادبى سلسله چې تر کاظم خان شيدا راورسيده نو غزل څه نا څه ځوان شوے ؤ ځکه چې شيدا دغزل په روايتى انداز کښې نوې تجربې وکړې او تر ډيره حده کامياب شو دغه نوې تجربې زۀ دغزل دځوانۍ ابتداء ګڼم، چې دحمزه په غزل کښې انتها ته رسى ليکن ددې مطلب دا هر ګز نۀ دے چې ګنې شيدا دخپلو هم عصرو شاعرانو په مقابله کښې دټولو نه ښه غزل ګو شاعر ؤ خو دغزل دجديد انداز سهره ضرور دشيدا په سره ده . . . نور

دادنيا دومره په تيزۍ روانه ده چې نه څوک پشا ګورى اونه ورسره دومره وخت شته اوبله داچې که چاپشا وکتل نو يودم به دنورو دپښو لاندې وى اوبيابه ئې هډګډ مات وى. قلندر چې دپښتوادب يو زبردست نوم دے بلکې حقيقت خودادے چې په پښتو ادب کښې مونږ ريښتيا په ريښتيا مونږ چاته ً عالم اوپوهانً خو وئيلے شو نو هغه قلندر مومنددے – هغه ورځ قيصه خانه کښې روان وم چې . . . نور

حمزه پښتو ادب کښې ديو سړى يا ديو ليکوال نوم نۀ دے. داخو ديو روغ دور او زمانې نوم دے هغه تش يو اديب او يو شاعر يا ليکوال نۀ ؤ هغه د يو داسې بارانى چينې نوم ؤ چې دپښتو ادب للمه ئې په نظم او نثر، فلسفه او ګڼو نورو دادب په اصنافو خيرازه کړله. هغه دادب يوه ځانله مدرسه او سکول اف تهاټس ؤ هغه يو داسې رنګينه دبوډۍ ټال ؤ چې هر چا ترې تر خپله وسه رنګ اخستے دے ګنې هغه خو دلواړګى په سوراړۀ غرونو کښې زيږيدلے . . . نور

موږ وړاندې په يوه ليکنه کې ويلي ووچې په افغانستان کې درباري واکمنۍوې اونن هم دهاغوهيوادونواوځرې ادارو په مرسته اولاسوهنه دافغانستان د درباري کولوهڅې په ګړنديتوب سره روانېدي د درباراودرباري ژبې دپراختيا، دودونې هلې ځلې اوچلوټي په داسې پياوړي رنګ کې روان دي چې زموږخلک به ډېرکاله وروسته پرې پوهېږي کلونه،کلونه زموږپه افغانستان کې درپاري . . . نور

د افغانستان د حکومت په درې کلنه دوره کې چې ښاغلى رهين په دغو ټولو دورو کې د کلتور وزير پا تې شوى دى . د دغه حکومت له لومړۍ ورځې څخه په ټولوخپرونواورسنيوکې پښتوژبې ته دوهم ځاى ورکول شوګواکي . . . نور

يوه افغانه ١٨ کلنه نجلۍ چې په ازبکستان کې پيدا شوې وه د انگلستان د ښکلا ملکه ونوموله شوه. دا هغه لومړنۍ مسلمانه نجلۍ ده چې دغه وياړ گټي . . . . نور